گفتاري در مورد مزاج- نوشته مهندس آشوری

از روزي كه انسان روي كره خاكي پا به عرصه وجود گذاشت پيوسته موضوع پايدار نگهداشتن سلامتي و درمان بيماري ها اعم از جسمي و رواني مد نظر انديشمندان بوده و خواهد بود. در این راستا شناخت مزاج شامل اهمیت است.

 

بيماري چيست؟

تعريف بيماري از نظر طب جديد طبق نظريه فرهنگ دورلند بيماري Sickness- Illness حالتي است كه كه در بدن يا اجزاء بدن از حالت طبيعي و سلامت به وجهي مشخص خارج مي شود. تعريف بيماري از نظر طب سنتي بنا به فرموده شيخ الرئيس بوعلي سينا بيماري حالتي است غير طبيعي كه در جسم آدمي جاي مي گيرد، با نگاهي ساده هر دو نظريه يكي است.

وجود حالتي غير طبيعي در بدن انسان را بيماري مي گويند.

بيمار ها به دو دسته جسمي و روحي رواني تقسيم بندي مي كردند:

- حالت طبيعي حالتي است كه بدن يا اجزاء آن خودكار به وظايف خود عمل مي كنند به اين حالت در طب سنتي اعتدال مزاج گويند.

 

- در حالت غير طبيعي بدن از حالت اعتدال خارج شده و به سوا المزاج مبتلا شده بيماري ايجاد مي گردد.
دانشمندان طب قديم و جديد هر كدام تعريفي براي مزاج كرده اند ولي در مجموع همگي قبول دارند كه مي گويند مزاج شخصيت هر انسان است و مشخصه هر فرد كه اعمال بدني روحي رواني آن شخص را براي مقصد معيني كه حيات است هدايت مي كند.
پس نتيجه اينكه داشتن اطلاعات درباره مزاج در برخورد هاي اجتماعي و ارتباط برقرار كردن با اشخاص در جامعه مي تواند بسيار مفيد باشد. حال اين ارتباط ممكن است به منظور ارائه خدمات درماني باشد يا ساير مقاصد زندگي، اما فعلاً صحبت ما درمان از طريق مزاج است موضوع درمان بيماريها از طريق مزاج در طب سنتي و گياهي ايران زمين اصل و عمود در درمان بيماريهاست و به عنوان سكوي پرتاب درمان در طب سنتي محسوب مي گردد. لذا جهت به جا آوردن حق مطلب به ذكر چند نمونه درمان از طريق مزاج مي پردازيم.

 

 

بيماري قند كه امروزه ديابت مي گويند در زمان هاي قديم ديابيطس يا دولاب يا زلق الكليه مي گفتند و معتقد بودند هرگاه سوالمزاج گرم در كليه مستولي گردد اين بيماري بروز مي كند و اساس درمان را بر اين پايه قرار مي دادند كه اگر سوالمزاج گرم در كليه به وسايلي از بين برود و مزاج كليه كه گرم و تر است مجدداً به كليه برگردد اين بيماري درمان مي شود.

 

و يا بيماري غم باد يا باد قهره يا باد يمان وقتي كه مزاج غده سيب آدمي كه به آن تيروئيد مي گويند از مزاج اصلي خود بعللي خارج مي شود اين بيماري ها بروز مي كند و از طريق به اعتدال برگرداندن مزاج اين بيماري ها درمان مي شود.

و يا سكته را كه در طي قديم بيماري تير غيب مي ناميدند چگونه مي شود جلوگيري كرد و يا در صورت بروز سكته چگونه ميتوان از طريق طب قديم درمان كرد.

 

مجموعه اين اطلاعات از هزاران جلد كتاب جنگ و تذكره كه تنها ميراث گرانبها بجا مانده از اجداد نيك انديش ما ايرانيان است در حال حاضر موجود مي باشد.

 

وسيله درمان كلاً گياهان داروئي، مواد حيواني و معدني داروئي بود كه اكثر قريب به اتفاق آنها در حال حاضر موجود و يا در صورت انقراض تعداد معدودي از آنها مشابه به آنها موجود مي باشد. پس به اين نتيجه مي رسيم كه امكان احياي طب سنتي و تلفيق آن با طب جديد از همه نظر امكان پذير مي باشد. احياي طب سنتي و تلفيق آن با طب جديد خواسته سازمان جهاني بهداشت w.h.o مي باشد اين خواسته بر اين اساس استوار است.

 

پايه گذار طب جديد پارالز سويسي (۱۴۹۳-۱۵۴۱) وقتي كه در دانشكده پزشكي بال سوير بدرخه استادي رشيد جشني پر شكوه با حضور دانشجويان و مردم بر پا كرد و كتب بوعلي سينا رازي و جالينوس را سوزانيد در اين رابطه دلايلي داشت و خود را بعنوان پايه گذار در طب جديد معرفي و نام خودش رادر تاريخ بدين عنوان به ثبت رسانيد.

 

از آن تاريخ به بعد كتاب هاي زيادي در رد نظريه پارالز توسط دانشمندان اروپايي از جملهBree انگليسي و غيره به رشته تحرير درآمد. تا اينكه در چهل سال تاكنون سازمان جهاني بهداشت تحقيقاتي را در باره طب جديد و عملكرد آن در جهان انجام داد و به دو نتيجه اساسي رسيد.

 

۱٫ طب جديد در دسترس بسياري از مردم جهان نيست.

 

 

۲٫ عدم رضايت استفاده كنندگان از نحوه درمان طب جديد بخصوص در رابطه با بيماري هاي مزمن.

 

لذا از به استناد اين دو دليل در سال ۱۹۷۸ بيانيه اي در جهت احياء طب سنتي صادر كرد اين بيانيه وارد ايران شد پس از چندين سال معاونت طب مكمل از وزارات بهداشت و آموزش درمان به وجود آمد و متعاقب آن پس از چندين سال بر اثر مراجعه مكرر دست اندركاران طب سنتي شوراهاي طب سنتي به صورت فعلي بدون هيچ گونه امكاناتي در دانشكده ها تشكيل شد. ولي همين بيانيه هاي سازمان بهداشت جهاني در كشورهاي پيشرفته تاثير بسزايي در احياء طب سنتي آن كشورها به جا گذاشت به طوري كه در اروپا داروهاي گياهي تا درصد بسيار بالايي بجاي داروهاي شيميايي در دستور كار پزشكان قرار گرفت. در كشورهاي جنوب شرقي آسيا مثل مالزي بودجه اختصاص يافته طب سنتي خيلي بيشتر از بودجه طب شيميايي تصويب شد. در ايران نيز اعتباراتي در اين رابطه در نظر گرفته شد ولي هرگز طب سنتي طب عادي مرم كوچه و بازار طب توده مردم طب زكاء و به قول سازمان بهداشت جهاني Folkmdicime چيزي اختصاص داده نشد تنها اثر بيانيه هاي سازمان اين بود قبل از حضور بيانيه اطباء سنتي را با كوله باري از تجربيات با تحقير از دانشكده هاي پزشكي اخراج مي كردند حالا يك صندلي بعنوان تماشاچي به اين اطباء در شوراهاي طب سنتي اختصاص داده اند تا ناظر اقداماتي باشند كه هرگز به طب سنتي ارتباطي ندارد در حاليكه هر كدام از اين اطباء سنتي روزانه پيش از يكصد مراجعه كننده دارند كه از طب جديد جهت درمان مأيوس و درمانده شده اند و اين بيماران نتيجه بسيار بالايي نيز از طريق درماني مزاجي مي گيرند. موضوع مهم تر اينكه طول عمر آدمي بوسيله زندگي يا رفتارهاي طب سنتي بالاي صد سال سالم بدون ناراحتي است پس اگر اطباء طب سنتي ۴۰ سال صبر كردند تا صاحب يك صندلي در شوراها شده اند يا به اميد خدا۴۰ سال ديگر صبر خواهند كرد تا درمانگاه هاي طب سنتي داير شود مرگ به اين زودي ها به سراغ اطباء طب سنتي نمي آيد.

 

خلاصه كلام طب سنتي و گياهي ايران زمين طبي است پويا با سابقه چندين هزار ساله داراي منابع علمي معتبر داراي فلسفه و قانون و براحتي مي توان در دانشكده هاي پزشكي علاقمند آن را آموزش داد.

 

- در خاتمه علاقمندان مي توانند جهت كسب اطلاع بيشتر با شوراي طب سنتي دانشكده پزشكي شهيد بابائي قزوين تماس حاصل نمايند تا در صورت علاقه به فراگيري طب سنتي و يا تدريس از طريق سايت دانشگاه اقداماتي بعمل آيد. اينجانب مهندس آشوري در تمامي روزهاي هفته با شماره همراه ۰۹۱۲۴۳۹۴۳۸۰ و روزهاي شنبه، يكشنبه و دوشنبه با تلفن ۲۲۲۵۸۷۴ قزوين در خدمت علاقمندان مي باشم.

 

منابع مورد استفاده:

 

۱٫ قانون بوعلي سينا نوشته شيخ الرئيس بوعلي سينا

۲٫ ذخيره خوارزمشاهي نوشته سيداسماعيل جرجاني

۳٫ دايره المعارف گنجيه فريدون سنجري

۴٫ درمان گياهي دكتر غياث الدين جزايري

۵٫ سلسله مقالات طب سنتي دكتر عندليني

۶٫ دهكده تندرستي دكتر محسن ناصري